Navigatie | de AI - mythe voor routeplanning ontrafeld

 Waarom je nooit de kwaliteit krijgt die je verdient

Toen ik enkele dagen geleden heel tevreden naar mijn nieuwe route in België keek, kwam ik op het idee om een klein experiment te doen. Ik wilde kijken of een AI Bot in staat zou zijn om deze route te maken op basis van gegevens die een gemiddelde gebruiker zou invoeren. Dit idee kwam in mij op doordat tegenwoordig nogal wat platforms én organisaties die routes verkopen, prat gaan op HUN geweldige - door AI berekende – geautomatiseerde routes. Tijd voor een vergelijking en het krijgen van inzicht in AI berekende routes.

Ik ben gestart met Gemini, de AI Bot die ik het meest gebruik en die ik hierdoor ook het beste kan bevragen. Want elke AI Bot heeft zo zijn eigen patronen waarbij die het beste voor je werkt. Aangezien mijn eigen route helemaal klaar was kon ik de volgende gegevens al meteen invoeren: het land, de provincie, de omgeving, de voorkeur voor wegen, de startplaats, de bestemming, een belangrijk tussenpunt (als doel), de duur van de route en het aantal kilometers. Dat is toch al een goede start om een route te laten berekenen, of niet?

Het resultaat was een nette route, op zich niets mis mee, maar hij kwam slechts 40 – 50% overeen met de route die ik voor mij op het scherm had staan (mijn eigen route). Hierop heb ik drie iteraties uitgevoerd, waarbij ik elke keer aanvullende informatie aan het voorgaande resultaat heb toegevoegd. Op deze (berekende en gestandaardiseerde) wijze heb ik geprobeerd om zo dicht mogelijk bij mijn zelfgemaakte route uit te komen. Het is niet gelukt!

Hieronder zal ik uitleggen waarom dat ook niet kan!

Om mijn uitleg wat eenvoudiger te maken maak ik gebruik van een vergelijking. Hierbij kun je denken aan bijvoorbeeld een bekende componist (Bach, Mozart of welke dan ook). Zij componeerden al lang geleden de meest fantastische meesterwerken (symfonieën) zonder enige hulpmiddelen. Zij hadden een idee, ze hadden emotie en met hun kennis/ vaardigheden maakten ze een symfonie. Dat begon met een enkele regel en hierop werd voortgeborduurd. Soms lukte het om in korte tijd iets moois voor elkaar te krijgen, maar het kwam ook voor dat men jaren nodig had voordat men tevreden was met het eindresultaat. Het eindresultaat was dan ook het ultieme product van hun beleving, bezieling en drive om iets te creëren.

De machine volgt patronen, niet de bezieling

Als we een motorroute zien als zo'n muzikale symfonie, dan is de AI geen geniale componist, maar een hele snelle kopieermachine. Maar hoe komt die AI eigenlijk aan de data om jouw route te berekenen?

Een AI-bot bezit zelf geen motorrijbewijs en heeft geen eigen database met wegen. In plaats daarvan haalt de machine zijn informatie via twee stromen van het internet:

• Web scraping (Algemene AI): Grote AI-modellen scannen continu miljarden openbare webpagina's, reisblogs, motorforums en Wikipedia. Als duizenden motorrijders online schrijven dat een bepaalde weg mooi is, leert de AI via taalpatronen dat deze regio statistisch gezien hoog scores behaalt.

• Community-data (Gespecialiseerde platforms): Moderne routeplanners gebruiken de anonieme data van hun eigen gebruikers. Elke route die jij opslaat of elke tracklog die je rijdt via zo'n app, belandt op de servers van het platform. De AI veegt al deze honderdduizenden gereden tracks op één grote hoop (Big Data). Als het algoritme ziet dat 80% van de motorrijders een specifiek weggetje kiest, krijgt dat segment het label "populair".

Dit verklaart mijns inziens ook de ‘datahonger’ die bedrijven zoals Garmin, TomTom, MRA etc. hebben om routes, ritgegevens, data van gereden routes, bijzondere locaties, bestemmingen enz. van ons gebruikers (lees rijders) te verkrijgen. Zij kunnen met deze data hun algoritmes en AI-modules verrijken en voeden. Zelfs als wij als gebruiker aangeven dat onze data niet gebruikt mogen worden, zijn er diverse mogelijkheden waarbij deze data toch als geanonimiseerde data gebruikt worden.

De AI voelt dus geen passie en kent geen emotie; het verwerkt jouw input simpelweg als nieuwe datapunten en puzzelt met de legostentjes die de community (vaak onbewust) heeft aangeleverd.
Dit is wat we single-loop learning noemen: de AI lost het probleem op binnen de bestaande, geprogrammeerde kaders van de digitale kaart.
Zelfs als je drie keer extra instructies geeft (de iteraties), blijft de computer gevangen binnen diezelfde statistische gemiddelden van de database.
Een AI zal nooit bewust een regel breken om een 'artistiek' effect te bereiken. Het kan niet buiten de box denken om die éne unieke, magische weg te kiezen die de route legendarisch maakt.

De blinde vlek van het algoritme: Het missen van de beleving

Dat de AI mijn route voor de helft niet wist te vinden, komt omdat een computer de zintuiglijke ervaring en de dagelijkse praktijk van de weg volledig mist. Een computer ziet een opeenvolging van bochten als een kille set coördinaten en een buigingsgraad op een scherm. Het mist het motorhart. De AI weet simpelweg niet:

• Of die prachtige Belgische asfaltweg in werkelijkheid vol ligt met verraderlijk landbouwgrind of diepe sporen in de ideale stuurlijnen.

• Dat een specifiek terrasje misschien een lagere Google-rating heeft door trage bediening, maar onder motorrijders juist dé iconische plek is voor de beste sfeer en sterke verhalen.

• Hoe de 'X-factor' voelt: die perfecte, dramatische opbouw waarbij de stuurintensiteit, het landschap en de rustpunten elkaar naadloos afwisselen totdat het eindresultaat klopt met de bezieling van de maker.

AI levert een prima confectieroute. Technisch correct voor wie snel een anoniem rondje wil rijden, maar het mist een ziel.

Haute Couture versus Confectie

Mijn experiment bevestigde wat ik als navigatiespecialist al wist: AI kan een fantastische assistent zijn om snel het grove voorwerk te doen, maar het kan de specialist nooit vervangen.

De marketing van grote routeplanners en verkopers belooft gouden bergen met hun geautomatiseerde routes. Maar waar de platform-AI stopt bij de statistische data van gisteren, begint het werk van de gepassioneerde route-ontwerper.

AI maakt een hoogwaardige imitatie; de navigatiespecialist levert de compositie en de beleving. 

En die unieke beleving? Die vind je op blogs of websites zoals WielsBikersBlog, plaatsen waar kwaliteit belangrijker is dan geld of aanzien.